Zaterdagavond 21 september 2019: de binnenstad van Amersfoort stroomt vol met literatuurliefhebbers voor het lustrum van de Nacht van de Literatuur. Na vier eerdere succesvolle edities weten de trouwe bezoekers inmiddels wat ze kunnen verwachten: drie rondes verdeeld over de avond, waarin je op het ene moment je favoriete schrijver kunt ontmoeten en je je op het andere moment laat verrassen door nieuw en aanstormend talent. We blikken terug met een fotoverslag.

Burgemeester
Je mist meer dan je meemaakt, ook dat is traditie in de Nacht. Velen zijn bij de opening, die dit jaar door burgemeester Lucas Bolsius wordt verricht – waardig vervanger van de op het laatste moment verhinderde wethouder van cultuur Fatma Koser Kaya – geflankeerd door stadsdichter Jacques de Waart en het literair a capellatrio In the Pocket. Bezoekers met flyers in de hand stippelen daarna hun route uit over de negen locaties, die gelukkig allemaal op loopafstand zijn. Dit jaar is het de organisatie opnieuw gelukt om schrijvers naar De Nacht te halen die geliefd zijn doordat hun boeken hoog op de bestsellerlijsten staan of doordat ze literaire prijzen in de wacht sleepten.

Langverwacht
In de bibliotheek stroomt het publiek al snel binnen om te luisteren naar het interview met Peter Buwalda. Zijn langverwachte tweede roman Otmars zonen is hoofdonderwerp in het interview dat Tyche van Bommel met hem heeft.

Mythisch monster
Op hetzelfde moment vertelt Manon Uphoff in de Mannenzaal over haar nieuwste en goed besproken boek Vallen is als vliegen. Het publiek luistert aandachtig naar haar indringende en beklemmende verhaal over een op het oog geweldige vader, die ’s nachts verandert in een mythisch monster dat zich vergrijpt aan de vertelster en haar zusje.

Buiten scheren brommers
In De Drie Ringen is de sfeer weer heel anders. De stampvolle stadsbrouwerij heeft een prachtig en rijk programma, met eerst studenten en docenten van de HKU Writing for Performance. Daarna een voordracht van Bregje Hofstede uit haar jongste roman Drift, dat lyrisch werd ontvangen en de shortlist van de Libris Literatuurprijs haalde. Buiten scheren brommers langs, maar binnen deert dat niemand. Bregje leest met zachte stem voor over een eerste kus en het publiek hangt aan haar lippen.

Kruisbestuiving
Dit jaar hebben twee nieuwe locaties zich verbonden aan het programma. In De Volmolen is een mooie kruisbestuiving tussen zanger/dichter Twan Vet en leerlingen van het Corderius College. Wie daar binnenschuift, wordt getrakteerd op een afwisselend programma van gedichten, verhalen en liedjes.

De tafels opzij
In de andere ‘nieuwkomer’, restaurant Het Lokaal, worden na etenstijd de tafels opzijgeschoven om plaats te maken voor het interview met bijna-slimste-mens Niña Weijers over haar tweede roman Kamers Antikamers. Het publiek weet beide nieuwe locaties prima te vinden en de belangstelling is groot.

Huiskamer
Met Diggy Dex en met Nicolaas Matsier krijgt de avond ook een Amersfoorts tintje. Diggy Dex, oftewel Amersfoorter Koen Jansen, wordt in FLUOR geïnterviewd over Taalkunstenaars, zijn bundel met poëtische (song-)teksten en ander niet eerder uitgebracht materiaal. De aanwezigen worden verrast met een intiem gesprek in huiskamersfeer, over het proces van schrijven en performen.

Stillevens
Nicolaas Matsiers roman De advocaat van Holland behandelt de laatste maanden van ‘onze’ Johan van Oldenbarneveldt. Te midden van de stillevens in Museum Flehite laat Matsier zien dat hij echt onder de huid van de raadpensionaris is gekropen bij het schrijven van deze roman.

De weg in de nacht
Weer buiten. Op een podium van één vierkante meter bij de spoorbrug over de Eem maken bezoekers de hele avond kennis met Dichtwerk, een initiatief van de Amersfoortse cultuurboerderij Nieuwe Erven. Jeroen Sloof weet voorbijgangers te verleiden tot een gedicht, betovert hen met zijn teksten en wijst hen de weg in de nacht.

Libris
De Aegtenkapel stroomt vol met fans van Rob van Essen, winnaar van de Libris Literatuurprijs 2019. Vier rijen dik luisteren ze naar zijn voordrachten uit De goede zoon. Gepassioneerd legt Van Essen uit dat de uitgeverij het maar niks vond, een mix van autobiografie en sciencefiction, maar dat het stiekem toch precies dát is geworden.

Een Welshe soldaat
In het KAdECafé vertelt schrijver en televisiemaker Bas Steman over zijn boek Morgan, een liefde. Een waargebeurd verhaal dat bijna te ongelofelijk voor woorden is. Steman lijkt zelf ook nog niet helemaal te bevatten hoe het leven van een Welshe soldaat in de Tweede Wereldoorlog verknoopt raakte met zijn eigen leven. Het publiek zit op het puntje van zijn stoel om maar niets te missen van de verwikkelingen en de foto’s waarmee wordt aangetoond dat het toch echt, werkelijk waar gebeurd is allemaal. Soms is het echte leven vreemder dan een verzonnen verhaal. ‘Bizar? Leg jij het maar uit’, aldus Steman.

Voor er woorden waren
De Mannenzaal heeft ondertussen afscheid genomen van Manon Uphoff, maar de Nacht van de Literatuur is daar nog niet voorbij. Als uitsmijter wordt het publiek getrakteerd op een muzikaal-poëtische reis van een cellist en een dichter. Anouk Saleming en Bart van Rosmalen, eerdere jaren al te zien in De Drie Ringen, maakten een muzikale voorstelling bij hun poëziebundel Lang voor er woorden waren.

Onbeperkt houdbaar
Ook de Volmolen heeft een bijzondere laatste ronde; daar trakteren Van Het Lied en Van Het Koken het publiek op een amuse uit hun nieuwe voorstelling Onbeperkt Houdbaar: luisteren, kijken én proeven met een verhaal. Op het menu staan liedjes, teksten, gedichten en geluidsfragmenten van en over Nederlandse  dichters en schrijvers uit de twintigste eeuw, aangevuld en afgewisseld met voorproefjes uit de kookworkshop ‘Literalicious’.

De kleine uurtjes
Na het derde en laatste blok haasten de meeste mensen zich naar het KAdECafé, waar de Nacht traditioneel wordt afgesloten met het enige echte Amersfoortse Boekenbal. Tot ieders verrassing treedt Diggy Dex daar nog even aan om drie nummers te zingen, met als alternatieve band/begeleiding DJ Lubbertus. Daarna wordt tot in de kleine uurtjes gedanst en geproost op de literatuur, op Amersfoort, en op een succesvolle vijfde editie van de Nacht van de Literatuur.

Foto's: Bram Oosterhuis, Richard Stapper, Maartje ter Horst van Delden, Guido Knevel